ته‌لمیح ده‌ شێعری یونس ڕه‌زایی دا-به‌شی دووهه‌م (ئه‌حمه‌د چاک - بۆکان)

                        ته‌لمیح ده‌ شێعری یونس ڕه‌زایی دا                          

به‌شی 2

ته‌لمیح و پێکهاته‌ی ناخه‌تتی شێعری‌شێت

پته‌وبوون و به‌ربڵاوی ره‌گاژۆی چیرۆکی مه‌به‌ست له شێعری‌شێت‌دا: هه‌روه‌کوو باسمان کرد ته‌لمیح له ئه‌ده‌بیاتی کلاسیک‌دا زۆر به کورتی ئاماژه‌ی پێده‌کرێ. ته‌نانه‌ت واتای ده‌ق به ده‌قی ئه‌و وشه‌یه‌ش ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێ، به‌ڵام کاتێک شێعری‌شێت وه‌کوو شێوازێکی نوێ خۆی به‌رهه‌م دێنێ ناچاره له‌و بواره‌ش‌دا پێداچوونه‌وه‌یه‌کی هه‌بێ. ئه‌ویش به‌کار هێنانی زۆربه‌ی ماکه‌کانی چیرۆکی‌مه‌به‌ست له شێعره‌که دایه.

سه‌ره‌تا کردنه‌وه‌یه‌کی شێوازناسی: ئه‌گه‌ر سرنج بده‌ین له شێعری کلاسیکی فارسی و دواتر شێعری کلاسیکی کوردی‌دا (به تایبه‌ت شێوازی نالی) یه‌که‌ی واتایی (واحد معنایی)، به‌یته. یانی شاعیر واتایه‌کی سه‌ربه‌خۆ و ته‌واو له به‌یتێک‌دا پێشکه‌ش ده‌کات، دواتر ئه‌و یه‌کانه که له بواری ماناییه‌وه زۆر لێک دوور نین، پێکه‌وه و له ئه‌نجامی گرێبه‌ستێکی ئه‌ده‌بی‌دا قه‌واره‌ی گشتی شێعره‌که دیاری ده‌که‌ن. به هه‌مان شێوه ئه‌گه‌ر له به‌یتێک‌دا ته‌لمیحێک بێته ئاراوه، به هۆی کورت بوونی مه‌ودا ئه‌وه شاعیره که ناچاره هه‌م واتایه‌کی سه‌ربه‌خۆ پێشکه‌ش بکات و هه‌میش له چه‌ند ئاماژه‌ی کورت‌دا بیبڕێته‌وه. به‌ڵام کاتێک ئه‌و ته‌لمیحه وه‌کوو نێزامێک یان لانی‌که‌م وه‌کوو ته‌مهیدێک دێته به‌رامبه‌ری شێعری‌شێت که له هه‌ناوی خۆی‌دا (ناخه‌تییه) ئه‌وه هه‌م له واتای سه‌ربه‌خۆ خه‌به‌رێک نییه و هه‌میش شێعره‌که به یه‌ک‌دوو ئاماژه‌ی کورت تامه‌زرۆیی ناشکێ.

ادامه نوشته

وه‌ره‌ له‌گه‌ڵ رۆحما یار به (ڕۆژ هه‌ڵه‌بچه‌یی - کوردستان)

وه‌ره‌ له‌گه‌ڵ رۆحما یار به

له‌و دیوخۆمه‌وه‌ بانگت كردم،

                                                                         عاشقانه‌ وتت دڵم به‌رێ

من بێده‌نگی‌ خۆمم بیست،                                                                                                              

ئه‌م مه‌ودایه‌ چه‌ند ته‌نگه‌به‌ره‌ بۆ وتن،

من كاتژمێری‌ هۆشم خزاوه‌ به‌ میهری‌ تۆ...

ادامه نوشته

شیت گرامیری بارانه ومن ئوتووبانی ته نیایی (قادر نیازی - مه‌هاباد)

شیت گرامیری بارانه ومن ئوتووبانی ته نیایی

ئەوەی ببوورێ و هەڵفڕێ و

سڵا‌و لە سەرەتای شینی كات كا

ئەگەر داشڕژێ بە سەر لاقی و هیچیدا

لە خەفەتی مندا هەر سەرەتای پلیكانە

دەمرم بۆ ئەو شەوەی حەوا میوانداری لە بەرژەوەندی سێو نەكرد و نیسێكانی بە ژنێك بەخشی كە هۆگری ئیستعاریە كە چەقۆ تێیدا خەو بردوویە،

ادامه نوشته

ته‌رمی ونی تۆ (زانکۆ خه‌لیفه‌ - مه‌هاباد)

ته‌رمی ونی تۆ

ساڵیانێکه خه‌ونی په‌پووله‌ پاییزه‌کان

        له هه‌ڵمه‌تی کامووسه‌کان

              بێ ده‌رفه‌تانه ، هه‌ستم ئه‌داته‌وه

گه‌رده‌لوولی مژاوی ، داسه‌پاوتر

        له ده‌نگی زرمه زرمی پۆستاڵی شه‌وێک .........

ئاخ ......

   که ناتوانم بتگونجێنم

            له دێڕی هیچ ڕاگه‌یاندنێک

ادامه نوشته

نەمام (سه‌دیق که‌ریمپور - بانه)

نەمام

من دەزانم

ڕۆژێ  لێرە  لێرەدا

یان شەوێكی پڕ هەسارەی ئاسمان

لەودەمەی وا من كە نازانم چلۆن

دێتە لام

ادامه نوشته

شێعرێکی محه‌مه‌د ڕه‌سوڵی - پیرانشار

. . .

دوێنی شه­وێ خۆم ته­ڕ کردبوو

دوێنی شه­وێ خۆم ته­ڕ ته­ڕ کردبوو

له ژێر ئاوپاشێ حه­مام‌دا

به چاوانی نه‌ترووکاوم خه­ونم ده­دی:

ده­سته­کانم له ده­وری خۆم تێکخستبوون

پێیه‌کانم که‌ به‌ سینگی زه‌وی دادا..

ئه­ستێره­کانی ئاسمان هه­ڵوه­رین و

گوڵه­کانی دامێنی له­یلاش

ادامه نوشته

پێنج شه‌ممه (مه‌هین کوهزادی- بانه)

پێنج شه‌ممه

پێنج شه‌ممه‌یه‌ - ئاسمان شین

شه‌قامه‌کان چاوه‌چاویانه‌

چه‌ند قورس سنووری دوو دنیا تێک شکا

 - هیچ وه‌بیرته‌ چۆن ژیان له‌ لا جانکی سێوه‌کان ئه‌تکا

 - چۆن له‌ شه‌رمی گڕی چاوه‌کانتا خۆم له‌ کۆڵانی شاملوو و سۆهراب و کاک

عه‌تایا ده‌شارده‌وه‌

ادامه نوشته

نوێکردنه‌وه‌ی شێعری کوردی و کاریگه‌ری ئه‌ده‌بی دراوسییه‌کان به‌ سه‌ر ئه‌ده‌بی کوردیدا (کاوه‌ حه‌سه‌ن

نوێکردنه‌وه‌ی شێعری کوردی و کاریگه‌ری ئه‌ده‌بی دراوسییه‌کان به‌ سه‌ر ئه‌ده‌بی کوردیدا

کاوه‌ حه‌سه‌ن پور - نه‌غه‌ده‌     

ده‌گه‌ڵ گۆڕانی بواره‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و سیاسیی له‌ ئورووپا دا رێبازی ڕۆمانتیک سه‌ری هه‌ڵدا، ئه‌و گۆڕانکارییه‌ وه‌ک دیارده‌یه‌کی مێژوویی، ئه‌و رێبازه‌ نوێیه‌ی ده‌گه‌ڵ خۆی هێنا کایه‌وه‌. له‌ سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌م دا ڕیبازی ڕۆمانتیک په‌لی هاویشته‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و پاش شه‌ڕی یه‌که‌می جیهانی و تێکشکانی ئیمپراتووری عوسمانی، گۆڕانکاری بنه‌ڕه‌تی له‌ وڵاتی تورکیا دا پێکهات. له‌وه‌ سه‌رده‌مه‌دا دام و ده‌زگا و قوتابخانه‌کان له‌ سه‌ر پرۆگرامی زانیاری تازه‌ دامه‌زران و رۆژ له‌ دوای رۆژ ده‌وڵه‌تی تورکیا به‌ره‌و لایه‌نی عیلمانی ده‌ڕۆیشت، شاعیر و نووسه‌رانی تورک له‌ رێگای ئه‌ده‌بی نوێی فه‌ڕانسه‌وه‌ ڕێبازی ئه‌ده‌بی تازه‌یان هێنا ناو ئه‌ده‌به‌که‌یانه‌وه‌ . له‌ ئه‌نجام دا شاعیر و نووسه‌رانی وه‌ک جه‌لال ساهیر، ته‌وفیق فیکره‌ت، نازم حیکمه‌ت و هه‌ندێک له‌ نووسه‌ران و شاعیرانی دیکه‌ توانیان له‌ باری فۆرم و ناوه‌رۆکه‌وه‌ نووسراوه‌کانیان تازه‌که‌نه‌وه‌، ئه‌و جۆره‌ ئه‌ده‌به‌ له‌ تورکیا به‌ (ئوده‌بای فجری ئاتی) ناوبانگی ده‌رکردبوو. زمانی تورکی نوێ، بوو به‌ زمانی ئه‌ده‌بی ئه‌و رێبازه‌ نوێیه‌ و شوێن پێی زمانی ئه‌ده‌بی کلاسیک و کۆنی عوسمانی که‌ پیک هاتبوو له‌ وشه‌ی عه‌ره‌بی و فارسی.

ادامه نوشته

ئایه‌تی له‌ راده‌به‌ده‌ر ئینسانی (قه ره نی ئه حمه د ئاقایی - پیرانشار)

ئایه‌تی له‌ راده‌به‌ده‌ر ئینسانی

نه‌ په‌پووله‌ی بچووكی رێزمانی ئاو و

نه‌ شه‌پۆلی ئاسمان له‌ كه‌ناره‌كانی لووتكه‌

                ـ په‌له‌قاژه‌ی ئاوێنه‌ له‌ كڕێوه‌ی زه‌مان­داـ

 

په‌له‌قاژه‌ی رووباری كارمامز و

په‌له‌قاژه‌ی لق و پۆپی زوڵاڵی

              ـ به‌ كوشت­دانی مه‌شغه‌ڵێ له‌ دیوارییه‌تی كاسه‌سه‌ری جیهان ـ

ادامه نوشته